KENYATAAN Timbalan Presiden Pas, Datuk Seri Tuan Ibrahim Tuan Man, yang menyerahkan kepada ahli parti itu sama ada mahu menyumbang kepada tabung bagi membantu Datuk Seri Najib Razak membayar denda RM50 juta menimbulkan persoalan besar mengenai prinsip keadilan yang cuba dibawa Pas

Menurut laporan Malaysiakini, Tuan Ibrahim bukan sahaja menyerahkan keputusan tersebut kepada ahli Pas, malah menyatakan keyakinannya bahawa jumlah berkenaan mampu dikumpulkan atas dasar mempertahankan ‘keadilan untuk semua’.

Namun, Pas perlu menjelaskan apakah bentuk ketidakadilan yang sedang diperjuangkan.

Najib bukan sedang berhadapan dengan hutang peribadi, kos rawatan atau musibah yang memerlukan bantuan kebajikan.

Denda RM50 juta itu merupakan sebahagian daripada hukuman selepas beliau disabitkan atas tujuh pertuduhan salah guna kuasa, pecah amanah jenayah dan pengubahan wang haram melibatkan RM42 juta dana SRC International.

Keputusan pengampunan bersyarat yang membolehkan Najib menjalani baki hukuman melalui tahanan rumah juga tidak membatalkan sabitannya. Pengampunan itu memberikan keringanan terhadap pelaksanaan hukuman, tetapi rekod kesalahan dan tanggungjawab membayar denda masih kekal.

Justeru, tindakan mengumpulkan wang bagi melunaskan denda berkenaan tidak boleh disamakan dengan kutipan membantu orang miskin, mangsa bencana atau keluarga yang ditimpa musibah.

‘Serah kepada ahli’ bukan pendirian neutral

Pas mungkin berhujah bahawa parti itu tidak mengarahkan ahlinya menyumbang dan hanya menyerahkan keputusan tersebut kepada individu.

Namun, apabila seorang pemimpin kanan parti menyatakan keyakinan bahawa wang itu dapat dikumpulkan serta mengaitkannya dengan perjuangan menegakkan keadilan, kenyataan itu sudah membawa suatu pengesahan moral.

Dalam komunikasi politik, pemimpin tidak semestinya perlu mengeluarkan arahan rasmi. Memberikan alasan dan pembenaran moral juga boleh menjadi isyarat kepada penyokong mengenai tindakan yang dianggap wajar oleh kepimpinan.

Oleh itu, Pas tidak boleh sepenuhnya berlindung di sebalik alasan bahawa semuanya merupakan keputusan peribadi ahli.

Jika Pas berpendapat Najib telah dizalimi, parti itu perlu menjelaskan bahagian mana dalam proses kehakiman yang dianggap tidak adil. Pas juga perlu mengemukakan asas dan fakta yang menyokong pendirian tersebut.

Namun, jika Pas menerima bahawa sabitan SRC masih sah, persoalan seterusnya ialah mengapa membantu pembayaran denda akibat sabitan itu dianggap sebagai perjuangan keadilan.

Hukuman individu, tetapi penyokong pula membayar

Denda dalam kes jenayah bertujuan memastikan individu yang disabitkan menanggung akibat perbuatannya. Jika beban tersebut dipindahkan kepada penyokong politik, kesan hukuman itu boleh kehilangan maknanya.

Rakyat biasa yang dikenakan denda lazimnya perlu menggunakan wang sendiri atau berhadapan akibat undang-undang jika gagal membayarnya. Sebaliknya, seorang tokoh politik berpengaruh mempunyai rangkaian parti dan jutaan penyokong yang boleh digerakkan bagi menanggung beban tersebut.

Keadaan ini menimbulkan persoalan mengenai kesamarataan di sisi undang-undang.

Adakah pesalah yang mempunyai pengaruh politik patut menikmati kelebihan yang tidak tersedia kepada rakyat biasa? Adakah kekuatan parti dan populariti seseorang boleh digunakan untuk mengurangkan kesan kewangan sesuatu hukuman?

Jika Pas benar-benar mahu memperjuangkan ‘keadilan untuk semua’, parti itu juga perlu memberikan perhatian kepada pesalah miskin yang gagal membayar denda lebih kecil, keluarga banduan yang kehilangan sumber pendapatan serta rakyat biasa yang tidak mempunyai jaringan politik.

Tanpa pendirian menyeluruh seperti itu, slogan keadilan untuk semua mudah dilihat sebagai keadilan terpilih untuk seorang tokoh berpengaruh.

Ujian terhadap politik Islam Pas

Isu ini turut menjadi ujian terhadap konsistensi moral Pas sebagai sebuah parti yang membawa imej politik Islam.

PAS sering mengambil pendirian tegas dalam isu akhlak, hiburan, arak, perjudian dan kehidupan sosial. Namun, apabila berhadapan isu yang melibatkan amanah awam, salah guna kuasa dan pembayaran denda seorang pemimpin politik, pendiriannya kelihatan lebih berhati-hati dan kabur.

Islam menggalakkan umatnya membantu dalam perkara kebajikan dan ketakwaan, tetapi melarang kerjasama dalam dosa serta permusuhan. Prinsip tersebut sepatutnya mendorong PAS menjelaskan batas antara membantu seseorang sebagai manusia dengan membantu mengurangkan akibat sesuatu kesalahan yang telah diputuskan mahkamah.

PAS juga perlu menjawab sama ada parti itu akan mengambil pendirian sama sekiranya tokoh daripada parti lawan yang disabitkan atas kesalahan serupa melancarkan kutipan untuk membayar dendanya.

Jika jawapannya berbeza mengikut identiti dan kedudukan politik seseorang, maka perkara yang sedang dipertahankan bukan lagi prinsip, tetapi kepentingan politik.

Jangan kelirukan pengampunan dengan pembatalan sabitan

Keputusan Yang di-Pertuan Agong dan proses Lembaga Pengampunan wajib dihormati. Namun, menghormati keputusan tersebut tidak bermakna masyarakat perlu meraikan sabitan atau mengambil alih tanggungjawab kewangan individu yang dihukum.

Pengampunan memberikan ruang belas ihsan dalam kerangka Perlembagaan. Ia tidak menulis semula keputusan mahkamah atau menjadikan seseorang yang telah disabitkan seolah-olah tidak pernah melakukan kesalahan.

PAS perlu berhati-hati agar solidariti politik tidak menghantar mesej bahawa pemimpin berpengaruh boleh mengurangkan kesan hukuman melalui kekuatan penyokong.

Kenyataan Tuan Ibrahim akhirnya meletakkan Pas di persimpangan yang jelas: sama ada mempertahankan prinsip tanggungjawab, amanah dan penolakan terhadap rasuah, atau menggunakan bahasa keadilan untuk membantu seorang tokoh politik melepasi syarat kewangan hukumannya.

Keadilan tidak boleh sekadar disebut apabila ia menguntungkan sekutu atau tokoh tertentu. Jika PAS mahu mempertahankan keadilan untuk semua, prinsip yang sama mesti digunakan terhadap kawan, lawan, pemimpin dan rakyat biasa.