TULISAN terkini Tan Sri Zainun Ali yang kononnya mempertahankan Doktrin Struktur Asas (BSD) terlalu lemah dari sudut analisis terutamanya dalam cara beliau menangani pindaan perlembagaan 1988 terhadap Perkara 121(1).

Dalam keghairahan beliau untuk mempertahankan legasi sendiri dalam kes Semenyih Jaya, Zainun telah mengabaikan realiti perlembagaan. Sebaliknya, tafsiran Tun Hamid terhadap Perkara 121(1) berakar umbi dalam teks perlembagaan, maksud parlimen, dan merupakan preseden kes daripada mahkamah tertinggi Malaysia.

Pindaan 1988 terhadap Perkara 121(1) tidak boleh diabaikan

Teks asal Perkara 121(1) memberikan “kuasa kehakiman Persekutuan” kepada dua Mahkamah Tinggi. Pindaan 1988 ini berubah secara radikal dengan mengeluarkan frasa tersebut dan menggantikannya dengan: “Terdapat dua Mahkamah Tinggi… dan bidang kuasa serta kuasa yang boleh diberikan oleh atau di bawah undang-undang persekutuan.”

Ini bukan sekadar gaya penulisan—ia adalah tindakan legislatif yang disengajakan dengan kepentingan tertentu terhadap perlembagaan. Parlimen bertujuan untuk mengehadkan bidang kuasa dan kuasa kehakiman kepada yang secara nyata diberikan oleh undang-undang.

Namun, tulisan Zainun tersebut seolah-olah ia tidak relevan dalam konteks perlembagaan. Menurut beliau, mahkamah masih mengekalkan kuasa kehakiman yang tidak tersenarai—walaupun frasa tersebut telah dikeluarkan secara nyata dari Perlembagaan.

Ini bertentangan dengan tafsiran perlembagaan. Perkara 159 membolehkan pindaan perlembagaan dengan jumlah majoriti yang diperlukan. Kuasa kehakiman selepas 1988 hanya wujud sebagaimana yang diberikan oleh undang-undang persekutuan, bukan secara implikasi atau diwarisi dari jurisprudensi pra-pindaan.

Bergantung pada kes Semenyih Jaya dan Indira Gandhi untuk mengembalikan kuasa pra-1988 adalah kebangkitan kehakiman yang bercanggah dengan ketuanan perlembagaan di bawah Perkara 4(1).

Tun Hamid mengakui kesan sebenar pindaan

Dalam kes PP lwn Kok Wah Kuan, Tun Hamid mentafsir Perkara 121(1) berdasarkan bentuknya yang telah dipinda. Beliau secara jelas menolak sebarang tanggapan bahawa kuasa kehakiman adalah automatik atau semula jadi.

Sebaliknya, beliau dengan tepat menyatakan bahawa selepas pindaan, kehakiman hanya mempunyai kuasa yang diberikan oleh Parlimen.

Sama ada seseorang bersetuju dengan hasil itu atau tidak, ia adalah pembacaan yang setia terhadap teks perlembagaan yang telah dipinda—satu penghormatan terhadap prinsip peraturan undang-undang dan ketuanan legislatif.

Ia juga selaras dengan kes Ah Thian lwn Kerajaan Malaysia [1976], di mana Suffian LP berkata: “Doktrin ketuanan Parlimen tidak terpakai di Malaysia. Di sini kita mempunyai perlembagaan bertulis.”

Sebaliknya, Zainun berhujah bahawa kuasa kehakiman adalah sebahagian daripada “struktur asas” dan tidak boleh dialihkan. Tetapi ini mengabaikan fakta kritikal bahawa Perkara 121(1) telah dipinda melalui proses perlembagaan yang sah. Jika kehakiman boleh mengatasi atau membatalkan pindaan perlembagaan melalui doktrin tersirat, Perlembagaan tidak lagi tertinggi—kehakiman menjadi tertinggi.

Zainun salah menggambarkan preseden kes mengenai Perkara 121(1)

Zainun gagal merujuk kes Pihak Berkuasa Negeri Sabah lwn Sugumar Balakrishnan [2002], di mana Mahkamah Persekutuan menjelaskan bahawa klausa pengecualian boleh kekal dalam rejim undang-undang pasca-1988.

Mahkamah menegaskan Seksyen 59A Akta Imigresen, dengan jelas menyatakan bahawa mahkamah terikat oleh had semakan kehakiman yang ditetapkan oleh Parlimen. Keputusan Sugumar tidak boleh diselaraskan dengan proposisi bahawa kuasa kehakiman tidak boleh diubah atau mutlak.

Zainun dengan sengaja mengabaikan kes Sugumar, sama seperti beliau mengelak kes Loh Kooi Choon lwn Kerajaan Malaysia [1977], yang mengesahkan bahawa Perlembagaan boleh dipinda—walaupun untuk menghapuskan hak asasi—selagi pindaan mengikut prosedur dalam Perkara 159.

Sebaliknya, beliau memilih kes Sivarasa, Semenyih Jaya, dan Alma Nudo, mencipta naratif selektif yang mengabaikan korpus jurisprudensi mahkamah tertinggi yang lebih luas.

Doktrin struktur asas tidak terkandung dalam Perkara 4(1)

Penegasan paling berani Zainun ialah bahawa Perkara 4(1) “mengandungi” Doktrin Struktur Asas. Ini tidak dapat dipertahankan secara intelektual. Perkara 4(1) menyatakan bahawa undang-undang yang bercanggah dengan Perlembagaan adalah terbatal.

Ia tidak menyebut apa-apa tentang prinsip yang tidak boleh dipinda atau had struktur tersirat. Jika Parlimen meminda Perlembagaan melalui Perkara 159, pindaan yang terhasil adalah sebahagian daripada Perlembagaan, bukan undang-undang yang “bercanggah” dengannya.

Tun Hamid betul untuk menyatakan bahawa BSD adalah import dari India. Dalam kes Kesavananda Bharati, Mahkamah Agung India mencipta doktrin itu untuk mengehadkan kuasa pindaan Parlimen.

Tetapi Perlembagaan Malaysia mengandungi mekanisme jelas dalam Perkara 159 dan 161E yang mengawal pindaan—termasuk perlindungan khas untuk Sabah, Sarawak, dan Raja-Raja Melayu. Tidak ada keperluan tekstual atau doktrin untuk menyiratkan kandungan yang tidak boleh dipinda apabila Perlembagaan telah menyediakan cara ia boleh diubah.

Zainun mempertahankan legasinya sendiri—bukan perlembagaan

Pertahanan Zainun terhadap BSD bukanlah analisis undang-undang yang tidak berpihak. Ia adalah cubaan untuk memelihara naratif kehakiman yang beliau bantu bentuk dalam kes Semenyih Jaya.

Tetapi hakim mesti berkhidmat untuk Perlembagaan—bukan reputasi mereka. Kegagalan beliau untuk merujuk pindaan 1988 dan pengabaian keputusan mengikat seperti Sugumar dan Kok Wah Kuan mencadangkan agenda yang berorientasikan hasil, bukan penaakulan perlembagaan yang objektif.

Sebaliknya, kedudukan Tun Hamid berakar umbi dalam prinsip undang-undang, bukan legasi selepas bersara. Beliau mentafsir Perlembagaan sebagaimana adanya—bukan sebagaimana yang beliau inginkan.

Kesimpulan: integriti Perlembagaan tidak boleh ditulis semula dengan retorik

Jika Malaysia ingin kekal sebagai demokrasi berperlembagaan, ia mesti menghormati hierarki undang-undangnya. Hakim tidak mempunyai kuasa untuk mengatasi pindaan perlembagaan yang diluluskan mengikut Perkara 159.

Begitu juga, hakim yang telah bersara tidak sepatutnya cuba menulis semula sejarah perlembagaan yang mereka sendiri pernah pertahankan. Penulisan semula Zainun terhadap Perkara 121(1) bukanlah tafsiran undang-undang—ia adalah fiksyen undang-undang.

Tun Hamid betul: Doktrin Struktur Asas tidak mempunyai asas dalam teks perlembagaan Malaysia. Sudah tiba masanya untuk kembali kepada kejelasan perlembagaan—dan mengakhiri aktivisme kehakiman yang berisiko meruntuhkan struktur yang dikatakan ingin dilindungi.

*Penulis adalah seorang peguam bela dan peguam cara, dan terlibat secara aktif dalam wacana perundangan dan perlembagaan di Malaysia