HAK dan kepentingan negeri Terengganu wajar dipertahankan tanpa mengira parti yang menguasai. Namun, perjuangan tersebut tidak seharusnya dijadikan alasan bahawa sesebuah parti mesti menawan Putrajaya terlebih dahulu sebelum hak rakyat dapat diselesaikan.

Timbalan Yang Dipertua Pas Kawasan Dungun, Azman Shapawi Abd Rani dilaporkan berkata, Pas memerlukan kuasa lebih besar di peringkat Persekutuan bagi menyelesaikan tuntutan berkaitan royalti petroleum dan kewangan negeri.

Menurut laporan Buletin Online bertarikh 20 September 2026, beliau mendakwa perbincangan, mesyuarat dan saluran Parlimen masih berdepan kekangan. Beliau seterusnya menyimpulkan bahawa Pas perlu menguasai Putrajaya untuk “mengambil semula” hak Terengganu.

Kenyataan itu menimbulkan persoalan penting: Adakah hak negeri hanya boleh diperoleh apabila parti yang sama menguasai Kuala Terengganu dan Putrajaya?

Hak negeri bukan hak eksklusif Pas, UMNO, PKR atau mana-mana parti politik. Jika sesuatu bayaran benar-benar menjadi hak Terengganu berdasarkan undang-undang dan perjanjian, tuntutan itu mesti diselesaikan melalui proses rasmi, dokumen yang lengkap, rundingan telus dan mekanisme institusi bukan dijadikan syarat politik kepada rakyat.

Lebih penting, Pas pernah menjadi sebahagian daripada Kerajaan Persekutuan dari 2020 hingga 2022. Pemimpin parti itu turut memegang jawatan dalam pentadbiran Persekutuan sepanjang tempoh berkenaan.

Jika penguasaan Putrajaya merupakan penyelesaian utama, Pas perlu menjelaskan apakah yang telah dicapai ketika parti itu berada dalam kerajaan.

Adakah satu penyelesaian muktamad mengenai bayaran petroleum diwujudkan? Berapakah tuntutan yang diselesaikan? Apakah mekanisme tetap yang diperkenalkan supaya isu sama tidak berulang?

Tanpa penjelasan tersebut, slogan “kuasai Putrajaya” kelihatan lebih sebagai strategi meraih sokongan berbanding penyelesaian dasar yang lengkap.

Artikel berkenaan juga tidak menyatakan jumlah sebenar yang masih dituntut, tahun pembayaran yang dipertikaikan, asas pengiraan, jumlah yang telah diterima mahupun kedudukan terkini rundingan antara kerajaan negeri dan Kerajaan Persekutuan.

Istilah “hak negeri” digunakan secara umum tanpa butiran yang membolehkan rakyat membuat penilaian sendiri. Jika benar terdapat tunggakan atau hak yang belum ditunaikan, kerajaan negeri sewajarnya membentangkan penyata terperinci kepada rakyat dan Dewan Undangan Negeri.

Pada masa sama, kenyataan Azman turut mengandungi pengakuan yang tidak boleh dipandang ringan. Beliau menegaskan bahawa kerajaan negeri, yang sudah memasuki penggal kedua, tidak lagi boleh bekerja seperti biasa dan perlu meningkatkan prestasi pentadbiran serta pengurusan kewangan.

Pengakuan itu menunjukkan tidak semua kelemahan pembangunan Terengganu boleh diletakkan di bahu Putrajaya.

Selepas dua penggal mentadbir, kerajaan negeri juga perlu dinilai berdasarkan keupayaannya mempelbagaikan hasil, mengurus syarikat berkaitan kerajaan, menarik pelaburan berkualiti serta menerjemahkan pendapatan negeri kepada pekerjaan, air bersih, perumahan, kebajikan dan kemudahan rakyat.

Kerajaan Terengganu sendiri mengumumkan kutipan hasil negeri melebihi RM450 juta pada 2025, selain keseluruhan hasil yang mencecah sekitar RM1.9 bilion. Oleh itu, perbahasan tidak seharusnya terhenti pada persoalan berapa banyak wang yang diterima, tetapi mesti diteruskan kepada persoalan bagaimana setiap ringgit dibelanjakan dan apakah hasilnya kepada rakyat.

Hubungan antara Kerajaan Persekutuan dengan kerajaan negeri tidak wajar dibingkaikan sebagai permusuhan berterusan. Malaysia dibina melalui sistem Persekutuan yang menghendaki kedua-dua peringkat kerajaan bekerjasama berdasarkan bidang kuasa masing-masing.

Sebarang pertikaian boleh dibawa melalui rundingan kerajaan dengan kerajaan, jawatankuasa teknikal, Parlimen, DUN dan saluran kehakiman jika melibatkan tafsiran undang-undang. Kemenangan parti bukan satu-satunya mekanisme untuk mempertahankan hak negeri.

Rakyat Terengganu berhak menuntut tiga perkara secara serentak: hak negeri dipertahankan, Kerajaan Persekutuan berlaku adil dan kerajaan negeri mengurus hasil secara cekap serta telus.

Justeru, Pas tidak seharusnya sekadar meminta rakyat memberikan Putrajaya kepada parti itu. Sebaliknya, Pas perlu terlebih dahulu membentangkan rekodnya ketika berada dalam Kerajaan Persekutuan, jumlah sebenar tuntutan yang belum diselesaikan serta laporan lengkap penggunaan wang yang telah diterima Terengganu.

Hak negeri mesti diperjuangkan berasaskan fakta, bukan slogan. Terengganu tidak memerlukan alasan politik yang berpanjangan. Rakyat memerlukan penyelesaian yang telus, pentadbiran yang cekap dan hasil negeri yang benar-benar sampai kepada mereka.