DATUK Seri Aminuddin Harun meminta Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Ismail Lasim menjelaskan secara terbuka fakta, dokumen dan kronologi berhubung kemelut adat serta institusi Raja Negeri Sembilan, bukannya sekadar mengaitkannya dengan pentadbiran kerajaan terdahulu.

Katanya, jika terdapat kesalahan yang dilakukan ketika beliau memegang jawatan Menteri Besar, perkara itu wajar dinyatakan secara spesifik termasuk tindakan yang didakwa gagal dilaksanakan, peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 (UUTKNS) yang didakwa dilanggar serta tarikh pelanggaran berkenaan berlaku.

“Jangan sekadar menggunakan istilah kerajaan terdahulu sebagai jawapan umum. Jika ada kesalahan, nyatakan kesalahannya. Jika ada pelanggaran undang-undang, nyatakan peruntukannya.

“Dalam perkara sebesar ini, rakyat berhak diberikan fakta yang jelas dan boleh diperiksa,” katanya dalam satu kenyataan menerusi Facebook pada Jumaat.

Aminuddin turut mendakwa bahawa pada 20 April 2026, dokumen proklamasi bertarikh 19 April 2026 telah dikemukakan kepadanya untuk ditandatangani dengan merujuk kepada proses di bawah Perkara 10 UUTKNS.

Bagaimanapun, katanya, beliau memilih untuk tidak menandatangani dokumen tersebut kerana terdapat persoalan serius berhubung proses yang telah dilalui.

Menurutnya, antara persoalan yang timbul ialah sama ada kehendak berkaitan siasatan yang penuh dan lengkap di bawah Perkara 10 telah dipenuhi, selain isu berkaitan kedudukan salah seorang pihak yang terlibat sebagai Undang Luak Sungai Ujong.

Beliau berkata keputusan itu dibuat berdasarkan nasihat undang-undang dan pendiriannya ketika itu ialah seorang Menteri Besar tidak sepatutnya menandatangani dokumen yang mempunyai implikasi besar terhadap institusi Raja selagi persoalan mengenai proses dan kesahihannya belum jelas.

Beliau kemudian mempersoalkan tindakan Ismail yang, menurut dakwaan pihak tertentu, menandatangani dokumen proklamasi sama pada 3 Ogos 2026.

Dakwaan bahawa Ismail menandatangani proklamasi pada tarikh tersebut telah dilaporkan sebelum ini oleh media berdasarkan kenyataan bersama beberapa Undang. 

“Jika saya ketika menjadi Menteri Besar boleh membuat keputusan untuk tidak menandatangani dokumen tersebut kerana mempunyai keraguan terhadap prosesnya, bagaimana pula tandatangan Menteri Besar selepas saya boleh berada pada dokumen yang sama?

“Inilah persoalan yang perlu dijelaskan secara terus kepada rakyat,” katanya.

Dalam perkembangan berkaitan, Ismail sebelum ini dilaporkan mengakui tandatangan tersebut sebagai tandatangannya tetapi mendakwa beliau menandatangani dokumen berkenaan dalam keadaan dipaksa. Dakwaan itu, menurut kenyataan tersebut, telah dibawa kepada pihak berkuasa untuk siasatan.

Tambah Aminuddin, Perkara 10 UUTKNS 1959 bukan sekadar soal kuasa, sebaliknya turut menetapkan proses dan tatacara tertentu yang perlu dipatuhi.

Beliau berkata persoalan sama ada proses berkenaan dipenuhi menjadi lebih penting selepas Jabatan Peguam Negara (AGC), pada 17 September 2026, menyatakan bahawa Proklamasi bertarikh 19 April 2026 tidak sah kerana tidak mematuhi kehendak mandatori Perkara 10 UUTKNS 1959.

AGC turut menyatakan bahawa Menteri Besar dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (MMKN) tidak mempunyai kuasa secara unilateral untuk menamatkan atau mengosongkan jawatan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan. 

AGC juga menyatakan tiada keterangan bahawa mana-mana faktor hilang kelayakan di bawah Perkara 10(1) terpakai kepada Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir.

Bagaimanapun, terdapat pendirian berbeza daripada pihak Undang yang mempertahankan bahawa proses siasatan telah dijalankan dan kehendak Perkara 10 telah dipenuhi. Perbezaan pendirian berhubung proses tersebut turut dilaporkan media. 

“Saya bersedia bertanggungjawab. 

“Jika ada keputusan saya yang mahu dipersoalkan, kemukakan dokumen, tarikh dan peruntukan undang-undang yang berkaitan. Saya akan menjawab berdasarkan rekod.

“Namun Datuk Ismail juga perlu jujur menjelaskan tindakannya sendiri. Rakyat berhak mengetahui mengapa tandatangannya berada pada dokumen proklamasi tersebut dan apakah keadaan sebenar yang menyebabkan beliau kemudian mendakwa dirinya dipaksa menandatangani,” katanya.

Beliau berkata perkara yang melibatkan UUTKNS, Adat Perpatih dan institusi Yang di-Pertuan Besar perlu dijelaskan berdasarkan fakta, proses serta rekod sebenar.

“Jangan lakukan manipulasi sekadar untuk melepaskan diri dan keterlanjuran.

“Tidak rugi menjadi pemimpin yang jujur. Tidak tercela mempertahan kebenaran,” katanya.