MENTERI Besar Terengganu, Datuk Seri Dr Ahmad Samsuri Mokhtar, menggesa kerajaan negeri diberi lebih banyak kuasa dan kebebasan menentukan keutamaan projek infrastruktur.
Dalam laporan mengenai kenyataannya di Forum Ekonomi SG4, beliau menyebut keutamaan negeri dan Persekutuan kadangkala tidak selari, serta mahu pendekatan itu diubah sekiranya pihaknya membentuk kerajaan selepas PRU16.
Tuntutan supaya suara negeri diberi perhatian wajar dibahaskan. Namun, cadangan itu belum menjawab persoalan paling penting kepada rakyat, apakah kuasa khusus yang mahu diberikan, projek mana yang menjadi contoh, bagaimana projek akan dibiayai dan siapa bertanggungjawab jika pelaksanaannya lewat?
Persoalan itu semakin relevan apabila Setiausaha Kerajaan Negeri Terengganu sendiri, dalam laporan pada April lalu, menyatakan hanya RM290 juta atau 15.7 peratus daripada RM1.84 bilion bagi 398 projek pembangunan RMK-13 telah dibelanjakan setakat 16 Mac 2026.
Beliau turut menyebut isu teknikal antara agensi yang belum diselaraskan dengan berkesan serta pertindihan projek negeri dan Persekutuan.
Angka 15.7 peratus itu ialah kedudukan pada satu tarikh, bukannya keputusan akhir perbelanjaan sepanjang tahun.
Namun, ia tetap menjadi petunjuk yang memerlukan penjelasan, apakah punca projek belum bergerak lebih pantas, dan apakah langkah pembetulan yang sudah dibuat?.
Jika masalahnya melibatkan penyelarasan teknikal dan pertindihan kerja, tuntutan kuasa tambahan perlu disertai jawapan tentang bagaimana masalah tersebut akan diselesaikan.
Perkara sama wajar diteliti dalam pelaporan kemajuan PITAS2030. Pada Julai 2025, Menteri Besar menyatakan lebih 75 peratus daripada 93 program pembangunan berimpak tinggi telah siap atau sedang dilaksanakan.
Pecahan yang diumumkan menunjukkan hanya 32 program, atau 34.4 peratus, telah disempurnakan, 38 masih berjalan manakala 23 lagi berada pada peringkat perancangan atau kertas konsep.
Pengiraan yang menggabungkan program siap dengan program yang masih berjalan boleh menggambarkan kemajuan keseluruhan, tetapi ia tidak sama dengan kadar penyempurnaan.
Rakyat perlu melihat ukuran yang membezakan projek siap, projek dalam pelaksanaan dan projek yang belum bermula berserta kos, jadual serta hasil yang boleh dinilai.
PITAS2030 masih berjalan hingga 2030, maka angka ini sendiri tidak membuktikan kegagalan, ia menunjukkan mengapa ukuran kemajuan perlu diterangkan dengan tepat.
Laporan Ketua Audit Negara bagi Terengganu pula merekodkan bahawa daripada 56 projek pembangunan yang masih dalam pelaksanaan pada 2023, sebanyak 25 lewat daripada jadual.
Daripada projek lewat itu, 18 menerima lanjutan masa, manakala dua projek ditamatkan. Audit menyenaraikan beberapa punca, termasuk perubahan skop, masalah bekalan bahan binaan, kelewatan bayaran interim dan kelulusan permit.
Rekod tersebut tidak bermakna semua kelewatan berpunca daripada Menteri Besar atau satu pihak sahaja. Audit turut menunjukkan 1,828 daripada 1,890 projek pembangunan yang dilaporkan pada 2023 telah siap.
Namun, angka itu tidak menghapuskan keperluan menjelaskan bagaimana baki projek yang lewat dipantau, bagaimana lanjutan masa dikawal dan apakah tindakan terhadap projek yang akhirnya ditamatkan.
Pembahagian kuasa infrastruktur juga tidak terbahagi kepada dua kategori mudah, iaitu semua di bawah Persekutuan atau semua di bawah negeri.
Perlembagaan membezakan, antaranya, jalan yang diisytiharkan sebagai jalan Persekutuan dengan jalan lain dan kerja awam bagi tujuan negeri. Sebab itu, cadangan perubahan perlu menyatakan bidang kuasa serta tanggungjawab bagi setiap jenis projek dengan jelas.
Samsuri wajar diminta memperincikan cadangannya, apakah kuasa yang mahu dipindahkan atau dikongsi, apakah kriteria memilih projek, bagaimana dana dan agensi pelaksana akan ditentukan; serta bagaimana kemajuan fizikal dan manfaat kepada rakyat akan diterbitkan untuk semakan umum.
Tanpa jawapan itu, ‘lebih kuasa’ kekal sebagai seruan politik, belum menjadi reka bentuk pentadbiran yang boleh diuji. Pada akhirnya, pembangunan tidak dinilai melalui jumlah projek yang diumumkan atau keluasan kuasa yang dituntut.
Ukurannya ialah sama ada projek yang dipilih siap mengikut jadual, menepati kos, berfungsi dan menyelesaikan keperluan rakyat.
Sebelum meminta kuasa tambahan, kerajaan negeri perlu menunjukkan bagaimana kelemahan penyelarasan dan pelaksanaan yang telah dikenal pasti akan diperbaiki serta siapa yang akan dipertanggungjawabkan jika hasilnya tidak tercapai.
Cadangan Samsuri supaya kerajaan negeri diberi lebih kuasa menentukan projek infrastruktur perlu disertai pelan pelaksanaan, ukuran prestasi dan tanggungjawab yang jelas. Rekod rasmi menunjukkan persoalan tentang penyelarasan dan kelewatan projek masih belum terjawab sepenuhnya.
