CADANGAN Ahli Parlimen Kemaman, Datuk Seri Dr Ahmad Samsuri Mokhtar supaya kerajaan memperkenalkan formula penyamarataan fiskal dan pembangunan antara negeri mengetengahkan isu yang wajar dibahaskan. Namun, cadangan itu masih memerlukan butiran pengiraan dan ukuran yang jelas sebelum dapat dinilai sebagai penyelesaian kepada jurang pembangunan.

Ketika membahaskan Belanjawan 2027, Samsuri mencadangkan empat faktor diambil kira dalam pengagihan peruntukan: keperluan fiskal negeri, keupayaan menjana hasil sendiri, jurang infrastruktur serta kos pembangunan dan penyampaian perkhidmatan awam. Beliau turut berhujah bahawa agihan sama rata tidak semestinya adil, manakala jumlah penduduk sahaja tidak mencukupi untuk menentukan keperluan sesebuah negeri.

Prinsip itu munasabah, tetapi persoalan penting masih belum terjawab: bagaimana setiap faktor akan diberi pemberat? Apakah ukuran bagi “jurang infrastruktur” dan “keupayaan menjana hasil”? Siapakah yang mengesahkan datanya, dan berapa kerap formula itu disemak?

Tanpa jawapan tersebut, formula yang dicadangkan kekal sebagai kerangka umum. Ia belum menunjukkan negeri mana yang patut menerima tambahan, berapa besar tambahan itu, atau bagaimana perubahan agihan akan meningkatkan perkhidmatan dan taraf hidup rakyat.

Anggaran Perbelanjaan Persekutuan 2027 memperuntukkan RM12.63 bilion dalam bentuk geran dan bantuan kewangan kepada kerajaan negeri, berbanding RM10.80 bilion pada 2026. Terengganu dianggarkan menerima RM490 juta, kira-kira 3.9 peratus daripada jumlah tersebut.

Angka ini berguna untuk memulakan perbahasan, tetapi ia tidak boleh dianggap sebagai gambaran lengkap semua dana Persekutuan yang sampai ke negeri. Geran dan bantuan kewangan ialah satu kategori; peruntukan projek pembangunan, kemudahan Persekutuan dan program kementerian perlu diteliti mengikut kategori serta lokasi pelaksanaannya. Oleh itu, perbandingan jumlah geran semata-mata belum cukup untuk menentukan sama ada sesuatu negeri dilayan secara tidak adil.

Samsuri juga membangkitkan kenaikan bayaran khidmat hutang daripada RM57.3 bilion kepada RM61 bilion, berbanding peningkatan perbelanjaan pembangunan daripada RM81 bilion kepada RM83 bilion. Secara aritmetik, bayaran khidmat hutang bertambah RM3.7 bilion, lebih besar daripada tambahan RM2 bilion bagi pembangunan. Angka RM61 bilion itu selaras dengan unjuran Kementerian Kewangan, yang menjangkakan kenaikan sebanyak 6.5 peratus.

Perbandingan itu menimbulkan soalan penting tentang ruang fiskal dan keutamaan belanja. Namun, angka tersebut sahaja tidak membuktikan bahawa pembangunan diabaikan. Bayaran khidmat hutang dan perbelanjaan pembangunan mempunyai fungsi serta komitmen yang berbeza. Analisis yang lebih lengkap perlu menjelaskan punca kenaikan kos hutang, tempoh tekanan itu dijangka berterusan, dan sama ada projek pembangunan yang dibiayai menghasilkan pulangan yang setimpal.

Ketepatan nisbah juga perlu dijaga. Dokumen MOF menyatakan RM61 bilion bersamaan 16.2 peratus daripada perbelanjaan mengurus. Hasil Persekutuan 2027 pula diunjurkan RM380.8 bilion; berbanding hasil itu, RM61 bilion bersamaan kira-kira 16.0 peratus. Jika nisbah 16.2 peratus disebut sebagai bahagian hasil, penyebutnya perlu diperbetulkan supaya pembaca tidak mencampuradukkan hasil dengan perbelanjaan mengurus.

Kritikan terhadap tekanan khidmat hutang juga perlu dibaca bersama unjuran fiskal yang lain. Kerajaan mengunjurkan defisit berkurang daripada 3.6 peratus KDNK pada 2026 kepada 3.3 peratus pada 2027, sementara nisbah hutang Persekutuan kepada KDNK dijangka turun daripada 64.0 peratus kepada 63.7 peratus. Unjuran ini tidak menghapuskan risiko kos hutang, tetapi ia merupakan sebahagian daripada gambaran yang perlu dinilai bersama.

Begitu juga dengan angka RM510 bilion yang sering digunakan bagi menggambarkan saiz Belanjawan 2027. Jumlah itu merangkumi RM459.8 bilion perbelanjaan Persekutuan serta RM50.2 bilion pelaburan melalui GLIC, kerjasama awam-swasta, badan berkanun Persekutuan dan syarikat Menteri Kewangan Diperbadankan. Kedua-dua angka itu tidak wajar disamakan: sebahagian pakej RM510 bilion ialah pelaburan melalui saluran lain, bukannya perbelanjaan langsung Persekutuan.

Ucapan Samsuri mengemukakan dua isu yang sah—keadilan agihan antara negeri dan peningkatan kos khidmat hutang. Namun, kekuatan hujahnya bergantung pada sama ada beliau dapat melangkaui prinsip umum kepada cadangan yang boleh diuji: formula lengkap, pemberat yang telus, perbandingan per negeri dan ukuran hasil pembangunan.

Tanpa ukuran yang boleh disemak, tuntutan “agihan lebih adil” kekal sebagai slogan dasar; tanpa konteks fiskal yang lengkap, kenaikan kos hutang pula mudah menjadi perbandingan angka yang tidak menceritakan keseluruhan kedudukan kewangan negara.