Oleh: Asmar Maizura Johare

KERAJAAN Negeri Perak tidak akan mengeluarkan atau memperbaharui lesen bagi penjualan rokok elektronik atau vape di seluruh negeri Perak bermula 1 Januari 2026.

Keputusan ini adalah hasil persetujuan Mesyuarat Majlis Kerajaan Negeri (MMK) dan melibatkan larangan pada peringkat lesen perniagaan, bukan hanya sekadar panduan sukarela.

Pihak berkuasa tempatan (PBT) diarahkan tidak lagi mengeluarkan atau memperbaharui lesen penjualan produk vape/rokok elektronik selepas tarikh itu. Premis yang kini mempunyai lesen dijual vape masih dibenarkan beroperasi sehingga tamat tempoh lesen.

Langkah ini diambil untuk melindungi kesihatan awam daripada kesan nikotin dan penyalahgunaan produk. Keputusan ini juga selaras dengan kerangka perundangan Akta Kawalan Produk Merokok Demi Kesihatan Awam (Act 852) yang memberi kuasa kepada pihak berkuasa negeri dan persekutuan untuk kawalan produk tembakau dan produk pengganti rokok (termasuk vape).

Sebelum ini, beberapa negeri lain seperti Kelantan, Terengganu, Kedah dan Pahang telah melaksanakan larangan atau tidak lagi mengeluarkan lesen untuk penjualan vape bermula lebih awal.

Di peringkat persekutuan, Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) sedang meneliti kemungkinan larangan sepenuhnya terhadap penjualan dan penggunaan vape di seluruh negara sebagai langkah pencegahan kesihatan awam, walaupun pelaksanaan belum rasmi untuk skala nasional.

Langkah ini dipandang sebagai usaha kesihatan awam yang lebih luas di Malaysia untuk kawalan produk merokok dan vape.

Beberapa pihak termasuk Malaysian Council for Tobacco Control (MCTC) menekankan kos rawatan penyakit berkaitan tembakau dan vape jauh melebihi pendapatan cukai yang dikumpulkan. Ia memberi beban kepada sistem kesihatan jika kadar penyakit berkaitan tembakau meningkat.

Kerajaan telah memperkenalkan Control of Smoking Products for Public Health Act 2024 (Act 852) sebagai mekanisme untuk mengawal produk merokok dan vape secara berstruktural, termasuk pelesenan, pemasaran, dan penjualan.

Beberapa penganalisis berpendapat bahawa enforcement (penguatkuasaan) yang konsisten terhadap undang-undang ini lebih efektif daripada larangan total kerana membantu mengurangkan produk tidak selamat dan usia pengguna.