PENGENALAN

Pendapat terkini bekas Hakim Mahkamah Persekutuan, Tan Sri Zainun Ali, yang memuji Doktrin Struktur Asas (BSD) dan menyerang bekas Ketua Hakim Negara, Tun Abdul Hamid Mohamad, bukan sahaja berat sebelah tetapi juga tidak kukuh dari segi perlembagaan, tidak tepat secara intelektual, dan berbahaya dari segi kehakiman. Tulisan Zainun yang menyokong BSD di Malaysia dipenuhi dengan salah tafsiran, penaakulan selektif, dan motivasi yang dipertikaikan.

Beliau memuliakan doktrin kontroversial yang tidak pernah menjadi sebahagian daripada tradisi perlembagaan Malaysia dan memberi gambaran salah mengenai realiti undang-undang yang telah disahkan dalam beberapa keputusan mengikat mahkamah tertinggi negara.

Artikel ini bertujuan untuk meluruskan rekod, meruntuhkan hujah-hujahnya, dan mempertahankan kesetiaan Tun Hamid terhadap Perlembagaan Persekutuan.

1. Salah tafsir kes Anjum Kadari: Pemesongan yang berbahaya

Salah gambaran Zainun terhadap kes Anjum Kadari, penggunaan kes undang-undang Malaysia secara selektif, dan kebergantungan berlebihan terhadap Perkara 4(1) tidak dapat bertahan di bawah pemeriksaan kritikal. Wacana undang-undang harus berlandaskan tafsiran yang tepat dan analisis objektif, bebas daripada bias peribadi dan usaha memelihara legasi.

Keputusan Mahkamah Agung India dalam kes Anjum Kadari lwn. Kesatuan India (2024) memberikan pandangan penting mengenai aplikasi BSD berkaitan undang-undang biasa. Mahkamah menjelaskan bahawa BSD, yang ditetapkan dalam Kesavananda Bharati lwn. Negeri Kerala (1973), adalah alat untuk menilai kesahan pindaan perlembagaan dan tidak meluas kepada statut biasa kecuali terdapat pelanggaran peruntukan perlembagaan tertentu.

Mahkamah menekankan bahawa walaupun prinsip seperti sekularisme adalah sebahagian daripada struktur asas Perlembagaan, suatu statut tidak boleh dibatalkan semata-mata kerana melanggar prinsip luas ini. Sebaliknya, mesti ada pelanggaran jelas terhadap peruntukan perlembagaan tertentu. Pendekatan ini memastikan badan kehakiman tidak melampaui batas dengan menilai undang-undang berdasarkan prinsip abstrak tanpa pelanggaran perlembagaan yang konkrit.

Dalam kes Anjum Kadari, Mahkamah mengekalkan Akta Pendidikan Madarsa Uttar Pradesh 2004, menyatakan bahawa akta itu bertujuan mengatur standard pendidikan dalam madrasah dan tidak melanggar mana-mana peruntukan perlembagaan tertentu. Keputusan ini menekankan kepentingan menilai undang-undang berdasarkan kriteria perlembagaan yang jelas, bukan prinsip yang luas dan tidak jelas.

Oleh itu, tafsiran Zainun yang mencadangkan BSD boleh diaplikasikan kepada undang-undang biasa tanpa pelanggaran perlembagaan tertentu tidak selaras dengan pendirian Mahkamah Agung India dalam kes Anjum Kadari. Perspektifnya memperluaskan aplikasi BSD melebihi skop yang dimaksudkan, berpotensi menyebabkan campur tangan kehakiman yang berlebihan.

Sebaliknya, tafsiran Tun Hamid lebih selaras dengan penaakulan Mahkamah Agung dalam kes Anjum Kadari, menyokong aplikasi BSD yang terkawal dan berlandaskan perlembagaan. Pendekatannya menekankan keperluan mengenal pasti pelanggaran perlembagaan tertentu apabila mencabar kesahan undang-undang, sekaligus mengekalkan keseimbangan antara kuasa perundangan dan semakan kehakiman.

Zainun mendakwa keputusan Mahkamah Agung India dalam kes Anjum Kadari menyokong keabadian BSD. Ini salah tafsir yang serius. Anjum Kadari hanya mengesahkan kedudukan sedia ada di India yang berasal dari kes Kesavananda Bharati, iaitu doktrin yang diterima pakai kerana sejarah perlembagaan India yang khusus. Tidak seperti India, Perlembagaan Persekutuan Malaysia digubal oleh Parlimen yang berdaulat dan tidak mempunyai kenyataan pembukaan atau prinsip arahan seperti dalam Perlembagaan India — perkara yang ditekankan dalam Phang Chin Hock lwn. PP [1979] dan disahkan semula dalam Rovin Joty.

Selain itu, BSD di India timbul daripada batasan unik dalam Perkara 368 — ciri yang tiada dalam Perkara 159 Perlembagaan Malaysia. Penggabungan duluan asing dengan jurisprudens tempatan oleh Zainun bukan sahaja cuai tetapi hampir kepada pelanggaran undang-undang.

2. Mengabaikan duluan berwibawa: Loh Kooi Choon dan Phang Chin Hock

Zainun sengaja mengabaikan autoriti mengikat seperti kes Loh Kooi Choon lwn. Kerajaan Malaysia [1977] 2 MLJ 187 dan Phang Chin Hock [1980] 1 MLJ 70. Dalam kes-kes ini, Mahkamah Persekutuan, setelah analisis menyeluruh, menolak BSD secara kategorikal dan memutuskan bahawa kuasa Parlimen untuk meminda Perlembagaan adalah mutlak, tertakluk hanya kepada perlindungan prosedur dalam Perkara 159.

Raja Azlan Shah FJ dalam Loh Kooi Choon menjelaskan: “Jika diinginkan Bahagian II Perlembagaan tidak boleh dipinda, ia akan dinyatakan secara jelas.” Kejelasan ini berbeza dengan seruan kabur Zainun mengenai ciri perlembagaan “abadi” yang tidak ditemui dalam mana-mana peruntukan yang jelas.

3. Penyalahgunaan Perkara 4(1): Tiada ruang untuk Ketuanan Kehakiman

Zainun mengimplikasikan bahawa Perkara 4(1) memberi kuasa kepada Kehakiman untuk membatalkan pindaan perlembagaan yang melanggar “struktur asas” yang tidak ditentukan. Beliau berhujah bahawa Perkara 4(1) Perlembagaan Persekutuan merangkumi BSD. Ini salah tafsir perlembagaan.

Perkara 4(1) menundukkan “undang-undang” kepada semakan perlembagaan — tetapi pindaan perlembagaan di bawah Perkara 159 adalah sebahagian daripada Perlembagaan itu sendiri, bukan “undang-undang” bawahan. Perbezaan ini ditekankan dalam Phang Chin Hock, di mana Suffian LP memutuskan bahawa Perkara 4 tidak meluas kepada pindaan perlembagaan. Peruntukan ini tidak membayangkan kewujudan prinsip perlembagaan yang tidak boleh diubah di luar jangkauan pindaan Parlimen.

Mentafsir Perkara 4(1) sebaliknya bermakna memberi kuasa konstituen kepada Kehakiman — pembalikan doktrin pengasingan kuasa yang tidak masuk akal.

Walau bagaimanapun, Perkara 4(1) hanya menyatakan bahawa Perlembagaan adalah undang-undang tertinggi Persekutuan, dan mana-mana undang-undang yang tidak selaras dengannya adalah terbatal. Tafsiran Zainun melampaui makna munasabah, mencerminkan keinginan membaca ke dalam Perlembagaan apa yang tidak dinyatakan secara jelas.

4. Bahaya kuasa kehakiman yang tidak jelas

Penerimaan Zainun terhadap BSD membawa akibat berbahaya: ia membenarkan hakim tidak dipilih menentukan dan mengukuhkan nilai pilihan mereka sebagai “tidak boleh dipinda” — rampasan kuasa konstituen oleh kehakiman. Ini dikutuk tegas dalam Rovin Joty, di mana Mahkamah Persekutuan memberi amaran terhadap pengimportan doktrin asing yang mencipta standard “tidak jelas” dan “tidak pasti” untuk tafsiran perlembagaan.

Pembelaannya terhadap BSD bukan sekatan kehakiman; ia adalah despotisme kehakiman yang diselubungi retorik.

5. Tun Hamid mempertahankan Perlembagaan, bukan “menyerang kehakiman”

Zainun menuduh Tun Hamid melemahkan kemerdekaan kehakiman. Tuduhan ini tidak berasas. Tun Hamid hanya menyatakan semula ortodoksi perlembagaan bahawa Parlimen boleh meminda Perlembagaan selagi Perkara 159 dipatuhi. Kedudukan ini digema dalam Loh Kooi Choon, Phang Chin Hock, dan oleh Hakim Zabariah dalam Rovin Joty, yang menekankan ketidakgunaan BSD dalam sistem undang-undang Malaysia.

Jika mempertahankan kejelasan perlembagaan dianggap “menyerang kehakiman,” tradisi undang-undang kita tidak lagi berlandaskan Perlembagaan, tetapi kepada perasaan dan puak.

6. Penggunaan kes undang-undang Malaysia secara selektif

Zainun memetik kes seperti Semenyih Jaya dan Sivarasa Rasiah untuk berhujah tentang kewujudan BSD di Malaysia. Walau bagaimanapun, kes-kes ini tidak secara muktamad menetapkan BSD sebagai prinsip perlembagaan. Sebagai contoh, dalam Sivarasa Rasiah, mahkamah menekankan kepentingan kebebasan asasi tetapi tidak menyokong BSD secara jelas. Begitu juga, Semenyih Jaya memberi tumpuan kepada kemerdekaan kehakiman tanpa menetapkan BSD sebagai doktrin mengikat. Petikan selektif Zainun mencerminkan pendekatan berat sebelah untuk menyokong kesimpulan yang telah ditentukan.

7. Motivasi yang dipertikaikan dan pemeliharaan legasi

Perlu diingat, Zainun adalah sebahagian daripada panel dalam kes Semenyih Jaya, yang banyak beliau gunakan dalam hujahnya. Ini menimbulkan persoalan tentang objektiviti beliau dan mencadangkan usaha mempertahankan legasi kehakiman beliau. Pembelaannya yang gigih terhadap BSD, walaupun asasnya dalam undang-undang perlembagaan Malaysia lemah, nampaknya lebih sebagai usaha mengesahkan keputusan lampau beliau daripada analisis undang-undang yang tidak berat sebelah.

8. BSD melemahkan kehendak demokratik dan kepastian undang-undang

Perlembagaan Persekutuan memberikan kuasa tertinggi kepada Parlimen yang dipilih rakyat. Sebaliknya, BSD memberikan kuasa veto tidak ditentukan kepada hakim tidak dipilih yang mendakwa mengetahui apa itu “struktur asas” — konsep subjektif dan sentiasa berubah. Seperti dijelaskan dalam Zaidi Kanapiah, membenarkan hakim membatalkan pindaan yang diluluskan di bawah Perkara 159 memberi mereka kuasa di atas Perlembagaan.

Ini bukan pemerintahan undang-undang — ia adalah ketuanan kehakiman yang merosakkan akauntabiliti demokratik.

Kesimpulan: Ancaman sebenar terhadap Perlembagaan

Artikel Zainun tidak mempertahankan Perlembagaan; ia mempertahankan tafsiran elit terhadapnya. Pemuliaannya terhadap BSD adalah percubaan terselubung untuk memberikan kuasa tanpa batasan kepada kehakiman di bawah alasan kesetiaan perlembagaan. Pandangan Tun Hamid, jauh daripada regresif, berakar dalam struktur perlembagaan kita — teks, sejarah, dan duluan.

Ancaman sebenar bukan pada kesetiaan Tun Hamid terhadap Perlembagaan, tetapi pada seruan Zainun untuk meruntuhkannya melalui pintu belakang imaginasi kehakiman.

Seruan bertindak

Masyarakat, badan undang-undang, dan Parlimen mesti merebut kembali Perlembagaan daripada penjajahan ideologi. Tafsiran perlembagaan mesti kekal berakar pada kata-kata Perlembagaan dan keputusan mahkamah yang menghormati pengasingan kuasa — bukan doktrin spekulatif yang diimport dari luar dan digunakan untuk aktivisme kehakiman.

*Penulis adalah seorang pengamal undang-undang yang berpengalaman luas