KITA sering diingatkan bahawa “tiada siapa yang mengatasi undang-undang.” Prinsip ini adalah asas kepada tadbir urus demokrasi — dan memang seharusnya begitu.

Namun, ada sisi kedua kepada prinsip itu yang jarang diketengahkan: tiada sesiapa juga patut menjadi mangsa kepada penyalahgunaan undang-undang.

Ini termasuk Perdana Menteri. Lebih-lebih lagi apabila beliau berdepan dengan tindakan sivil yang bukan sahaja berunsur politik, tetapi juga mencurigakan dari sudut fakta dan asas perundangan. Jika kedaulatan undang-undang benar-benar bermakna, maka ia juga mesti melindungi institusi negara daripada diperalatkan oleh proses kehakiman yang bertopengkan akauntabiliti.

Inilah konteks sebenar di sebalik permohonan rujukan perlembagaan oleh Perdana Menteri kepada Mahkamah Persekutuan. Dan atas sebab itu, langkah tersebut wajar dipertahankan — bukan dikritik.

Kedaulatan undang-undang bukan hanya tentang menghukum — ia juga tentang melindungi

Perdana Menteri tidak menuntut kekebalan mutlak daripada tindakan undang-undang. Beliau hanya menggunakan saluran perlembagaan yang sah — menerusi Perkara 128(2) — untuk mendapatkan tafsiran mahkamah tertinggi negara sama ada Perlembagaan Persekutuan menyediakan perlindungan struktur bagi Perdana Menteri yang sedang berkhidmat daripada:

Tuntutan sivil berkaitan dakwaan peribadi sebelum memegang jawatan;

Saman yang telah ditolak pendakwa selepas siasatan;

Tindakan undang-undang berunsur politik yang mencalar reputasi serta menjejaskan kelangsungan institusi eksekutif;

Plaintif yang kini berada dalam tahanan, sedang menunggu perbicaraan jenayah berkaitan pengedaran dadah dan senjata api.

Ini bukan tuntutan untuk keistimewaan, tetapi seruan kepada prinsip keadilan perlembagaan — bahawa sistem undang-undang mesti melindungi demokrasi daripada dimanipulasi oleh proses litigasi yang dijadikan alat politik.

Risiko penyalahgunaan proses itu nyata

Kita perlu bersikap jujur — tidak semua saman difailkan atas dasar mencari kebenaran. Ada yang bermotifkan masa, persepsi, dan tekanan politik.

Tuntutan ini muncul bertahun selepas insiden yang didakwa berlaku. Ia berpunca daripada laporan polis pada 2019, disusuli akuan berkanun, namun disiasat dan ditutup oleh Pejabat Peguam Negara pada 2020 dengan keputusan Tiada Tindakan Lanjut (NFA).

Kini, pada tahun 2025, tuntutan sivil difailkan semula — oleh individu yang sama — ketika beliau sendiri sedang menghadapi tuduhan jenayah berat dan menunggu perbicaraan pada 12 Jun ini.

Motifnya bukan lagi terselindung. Ini bukan pencarian keadilan. Ini adalah percaturan politik yang dibungkus sebagai tindakan undang-undang.

Kedaulatan undang-undang tidak boleh membenarkan dirinya dijadikan alat sebegini — atau ia akan kehilangan wibawa dan legitimasinya.

Perlembagaan mesti menapis tindakan bermotif politik

Perdana Menteri tidak memohon kekebalan penuh. Apa yang dimohon ialah agar Mahkamah Persekutuan menilai sama ada Perlembagaan:

Mengandungi sebarang penapis terhadap saman yang berpotensi menjejaskan keutuhan eksekutif;

Memberikan pertimbangan kepada elemen gangguan, niat jahat, atau ketiadaan merit asas dalam tindakan sivil terhadap seorang Perdana Menteri;

Mengakui bahawa sesetengah tindakan undang-undang, jika dibiarkan, boleh menjadi jalan pintas untuk “menggulingkan” eksekutif melalui perbicaraan awam.

Ini bukan cubaan untuk mengelak pengawasan. Ini adalah usaha memastikan institusi eksekutif tidak dimusnahkan melalui taktik kehakiman yang bersifat oportunis.

Mahkamah Persekutuan pernah mengiktiraf keperluan struktur perlindungan dalam kes melibatkan Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) dan badan kehakiman — bagi mengelakkan siasatan melampau terhadap hakim. Jika institusi kehakiman diiktiraf memerlukan perlindungan, mengapa tidak eksekutif?

Undang-undang tidak boleh melindungi satu cabang kuasa dan membiarkan yang lain terdedah.

Ujian matang demokrasi perlembagaan

Kes ini melangkaui individu. Ia adalah ujian untuk menentukan sejauh mana kematangan kita dalam mentafsir dan mempertahankan semangat Perlembagaan.

Kita tidak boleh melaungkan “semua orang sama di sisi undang-undang” tetapi dalam masa sama membiarkan sistem digunakan secara selektif untuk menyerang pemimpin negara. Hak untuk menyaman dan hak untuk mentadbir mesti wujud dalam keseimbangan yang adil.

Itulah yang dimohon oleh Perdana Menteri: agar mahkamah menjadi pengimbang yang adil dalam landskap demokrasi yang semakin kompleks.

Akhirnya, Perdana Menteri tidak melarikan diri daripada mahkamah — beliau merujuk kepadanya. Beliau mengangkat isu ini ke forum tertinggi dalam sistem keadilan kita — Mahkamah Persekutuan — untuk menentukan sama ada undang-undang memberi perlindungan terhadap tindakan sivil yang bermotifkan politik.

Ini bukan penyalahgunaan undang-undang. Ini adalah usaha mempertahankannya.

Kedaulatan undang-undang mesti berfungsi dua hala: menjamin akauntabiliti, ya — tetapi juga melindungi institusi negara daripada runtuh akibat permainan politik berkedok litigasi.

Biarlah Mahkamah Persekutuan yang memutuskan. Itulah hakikat sebenar bagaimana kedaulatan undang-undang seharusnya berperanan.

Penulis adalah peguam bela dan terlibat aktif dalam wacana perlembagaan Malaysia