DAMSYIK – Sejak kejatuhan rejim Baath di Syria, kubur besar yang ditemui hampir setiap hari di pelbagai wilayah dan kawasan, terutama di Damsyik, menunggu pemeriksaan oleh pakar.

Menurut Uveys Al-Dabish, seorang peguam antarabangsa kanan di Global Rights Compliance (GRC), menjelaskan kepada Anadolu mengenai kubur besar yang ditemui, prosedur yang perlu diikuti, dan pemeliharaan dokumen selepas kejatuhan rejim.

Al-Dabish menegaskan bahawa penggalian mayat dari kubur dan pengenalpastian, yang dilakukan sebagai sebahagian daripada usaha mencari dan menyelamat, adalah tugas yang sukar dan berbahaya.

Beliau menjelaskan bahawa terdapat kemungkinan kawasan tersebut dipasang periuk api, oleh itu penggalian perlu dilakukan oleh pasukan profesional.

“Saya tidak fikir Syria kini mempunyai kapasiti untuk menggali mayat-mayat ini dan proses ini boleh dilakukan dengan kerjasama NGO,” ujar al-Dabish.

Beliau menyatakan bahawa mengenal pasti mangsa atau mencari lokasi mereka adalah proses yang panjang dan memerlukan sokongan pakar antarabangsa.

Al-Dabish memberi amaran agar individu yang bukan pakar tidak campur tangan di kubur besar di mana sisa mayat orang awam yang dipercayai dibunuh oleh rejim Bashar al-Assad ditemui.

“Tolong berhati-hati, jangan sentuh kubur besar atau dokumen. Jika anda tidak bersedia atau tidak mempunyai kapasiti, rujuk kepada pakar,” katanya.

‘Arkib penting untuk memahami apa yang berlaku’

Al-Dabish, yang meninggalkan Damsyik pada tahun 2013 dan melawat negaranya buat pertama kali selepas kejatuhan rejim, menyatakan bahawa selepas tiba di Damsyik, beliau melakukan lawatan lapangan ke beberapa kemudahan keselamatan.

Beliau mendapati ramai orang cuba mengumpul dokumen tanpa sebarang penilaian keselamatan.

“Saya tahu semua orang teruja, tetapi saya percaya proses ini perlu lebih teratur dan dilakukan oleh individu yang terlatih,” kata Al-Dabish, malah saya lihat beberapa kemudahan yang beliau lawati, semua dokumen dan barang-barang berselerakan di lantai,” katanya.

Al-Dabish memberi amaran kepada individu yang tidak berpengalaman dan tidak tahu cara menangani periuk api atau senjata untuk berhati-hati terhadap perangkap yang mungkin mereka temui.

Beliau menegaskan bahawa setiap langkah yang diambil dan setiap dokumen yang dikumpul perlu direkodkan, kerana dokumen tersebut boleh digunakan untuk menuntut kebertanggungjawaban jenayah yang dilakukan atau untuk mencari orang yang hilang.

“Arkib ini sangat penting untuk memahami apa yang berlaku di Syria,” ujar Al-Dabish.

Kejatuhan rejim Baath selama 61 tahun di Syria

Pada 27 November, pertempuran semakin sengit antara kumpulan bersenjata anti-rejim dan pasukan Assad.

Kumpulan bersenjata anti-rejim menguasai bandar-bandar utama termasuk Aleppo, Idlib, Hama, dan Homs antara 30 November hingga 7 Disember.

Pada 7 Disember, apabila kumpulan ini mula memasuki Damsyik, mereka mendapat sokongan awam, dan rejim kehilangan kawalan sepenuhnya di Damsyik serta kawasan lain. Ibu negara itu tumbang pada 8 Disember.

Pemerintahan 61 tahun Parti Baath berakhir, dan Assad melarikan diri ke Rusia pada 8 Disember, di mana beliau mengatur suaka untuk dirinya dan keluarganya.

Sementara itu, Tentera Nasional Syria membebaskan pusat bandar Tel Rifaat daripada kumpulan pengganas PKK/YPG pada hari pertama Operasi ‘Fajar Kebebasan’ yang dilancarkan pada bulan Disember.

Dengan pembebasan Manbij, kawasan yang menjadi kubu pengganas terbesar di barat Sungai Euphrates telah dibersihkan daripada PKK/YPG.

Selepas kejatuhan rejim Baath, sebuah kerajaan sementara ditubuhkan di Syria, dan Mohammed al-Bashir dilantik sebagai perdana menteri kerajaan tersebut sehingga Mac 2025.

Kedutaan Türkiye di Damsyik juga menyambung operasinya pada 14 Disember.

Selepas kejatuhan rejim, banyak negara Barat menghantar delegasi ke Damsyik.