KUALA LUMPUR – Mahkamah Tinggi menetapkan 16 Julai 2025 sebagai tarikh perbicaraan bagi satu tindakan undang-undang berkaitan perlembagaan yang difailkan oleh seorang peguam kanan, mencabar kesahihan Akta Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman 2009 (Akta SPK).

Plaintif, Syed Amir Syakib Arsalan Syed Ibrahim, seorang Peguam dan Peguamcara Mahkamah Tinggi Malaya, berhujah bahawa Akta SPK adalah bercanggah dengan Perlembagaan Persekutuan kerana ia didakwa menjejaskan beberapa peruntukan utama dalam perlembagaan negara.

Tindakan ini difailkan menerusi Saman Pemula No. WA-24-65-04/2025, dengan Kerajaan Malaysia dan Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman (SPK) masing-masing dinamakan sebagai Responden Pertama dan Kedua. Majlis Peguam Malaysia telah diberikan kebenaran untuk campur tangan dalam prosiding ini, manakala Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (Suhakam) dijemput oleh mahkamah sebagai amicus curiae (sahabat mahkamah). Peguam Negara mewakili kedua-dua responden dalam kes ini.

Dalam Afidavit Sokongan Tambahan, plaintif menghuraikan asas perundangan cabaran tersebut dengan menyatakan bahawa Akta SPK bercanggah dengan Perkara 4(1) dan Perkara 122B(1) Perlembagaan Persekutuan. Antara hujah utama ialah:

a. Pelanggaran Struktur Perlembagaan:
Plaintif berhujah bahawa akta tersebut mengehadkan kuasa budi bicara Perdana Menteri untuk menasihati Yang di-Pertuan Agong dalam pelantikan hakim, yang bercanggah dengan Perkara 122B(1). Mekanisme yang diperkenalkan oleh akta itu juga dikatakan tidak melalui pindaan perlembagaan di bawah Perkara 159.

c. Ketiadaan Entiti Korporat:
Plaintif menyatakan bahawa SPK, seperti yang ditubuhkan di bawah Seksyen 4 Akta tersebut, bukanlah satu badan berkanun atau entiti perundangan, justeru tidak memiliki kapasiti sah untuk menjalankan fungsi yang diperuntukkan kepadanya.

d. Perundangan Subsidiari Ultra Vires:
Afidavit itu turut mencabar kesahihan peraturan, garis panduan dan instrumen pentadbiran yang dikeluarkan di bawah Akta SPK, dengan alasan bahawa ia berpunca daripada akta yang tidak sah dari segi perlembagaan.

e. Konflik Kepentingan Struktural:
Plaintif juga membangkitkan isu konflik kepentingan kerana Ketua Hakim Negara, yang sepatutnya menjaga kebebasan kehakiman, turut berperanan sebagai Pengerusi SPK. Peranan berganda ini disifatkan menimbulkan persepsi berat sebelah dan bercanggah dengan prinsip perlembagaan, doktrin pengasingan kuasa serta piawaian antarabangsa.

Antara deklarasi yang dimohon plaintif ialah:

1. Bahawa Akta SPK 2009 bercanggah dengan Perkara 122B dan terbatal di bawah Perkara 4(1);
2. Bahawa SPK tidak mempunyai status atau kuasa sah dari segi undang-undang;
3. Bahawa penglibatan SPK dalam pelantikan kehakiman menjejaskan kuasa Yang di-Pertuan Agong dan Perdana Menteri;
4. Bahawa perundangan subsidiari di bawah Akta SPK tidak sah dan terbatal sejak awal (ab initio);
5. Bahawa peranan Ketua Hakim Negara sebagai Pengerusi SPK adalah tidak wajar dan tidak sah;
6. Perintah menghalang Kerajaan daripada melaksanakan Akta SPK dalam proses pelantikan kehakiman sehingga kes ini selesai;
7. Apa-apa perintah lain yang difikirkan wajar oleh mahkamah.

Kes ini menarik perhatian meluas dalam kalangan pengamal undang-undang dan ahli akademik kerana ia menyentuh isu penting berkaitan doktrin pengasingan kuasa, bidang kuasa eksekutif serta kebebasan institusi kehakiman.

Majlis Peguam dijangka mempertahankan kerangka sedia ada di bawah Akta SPK, manakala Suhakam selaku amicus curiae akan memberikan pandangan dari sudut hak asasi manusia dan struktur institusi.

Mahkamah telah menetapkan 16 Julai 2025 bagi pendengaran penuh kes ini. Semua pihak dijangka melengkapkan pemfailan dan hujahan masing-masing sebelum tarikh tersebut.

Kes ini dijangka menjadi ujian penting terhadap sempadan pembaharuan undang-undang berbanding struktur perlembagaan sedia ada, dan mungkin menjadi penentu hala tuju reformasi pelantikan kehakiman di masa hadapan.

Memandangkan kes ini kini sub judis, pihak-pihak yang terlibat mengambil pendirian untuk tidak mengulas secara terbuka. Namun, masyarakat perundangan terus memantau dengan teliti kerana potensi kes ini untuk mengubah landskap perundangan negara.